Jak dobrać tarczę do korby w rowerze


Zmieniając jedną lub kilka tarcz w rowerowej korbie, możemy uzyskać lżejsze bądź twardsze przełożenia. Czasem wymiana jest podyktowana zwyczajnym zużyciem zębatek, a sygnałem do tego jest zła praca nawet z nowym łańcuchem. Sama wymiana zwykle nie jest skomplikowaną czynnością i można się tym zająć w domowym zaciszu. Ale zanim kupi się nową tarczę, warto dokładnie sprawdzić, czy nowa zębatka, będzie pasować do naszej korby.

Najbezpieczniej będzie oczywiście kupić dedykowaną tarczę do naszej korby. Czasem jednak nie da się już ich kupić, albo np. chcemy kupić tarczę, której producent korby nigdy nie miał w ofercie – np. z zębami narrow-wide. Albo chcemy przerobić dwu- lub trzyrzędową korbę, na jednorzędową i szukamy odpowiedniej zębatki. Można wtedy poszperać po propozycjach niezależnych producentów, pamiętając o tym, aby nowa tarcza pasowała do naszej korby. Na co koniecznie trzeba zwrócić uwagę?

Tarcze zębatki na korbie
Fot. Edmund White

Liczba zębów na tarczy

Im więcej zębów znajduje się na tarczy, tym twardsze przełożenie możemy uzyskać. Dzięki temu może wzrosnąć nasza prędkość maksymalna. Może, ale nie musi – ponieważ im twardsze przełożenie, tym więcej siły będziemy musieli włożyć w napędzanie roweru. Więcej na ten temat znajdziecie we wpisie o kadencji na rowerze. Działa to też w drugą stronę – im mniej zębów, tym lżejsze przełożenie, co ułatwi podjeżdżanie pod strome wzniesienia.

Podstawą przy określaniu liczby zębów, zarówno na korbie, jak i na kasecie, powinien być dla Was kalkulator przełożeń oraz kalkulator prędkości przy danej kadencji. Ten pierwszy pozwala porównać ze sobą konkretne przełożenia (przydaje się zwłaszcza przy porównywaniu lekkich biegów), ten drugi powie Wam, jak szybko pojedziecie przy danej kadencji (patrzyłbym na minimum 80 obrotów korbą na minutę) – co przydaje się do porównania twardych przełożeń.

Kompatybilność z ramą

Warto pamiętać o tym, że rama nie zawsze przyjmie tarcze o dowolnej wielkości. Za duża tarcza może ocierać o tylny trójkąt ramy. Producent roweru powinien zawrzeć taką informację w specyfikacji (jak chociażby jest w przypadku roweru B’Twin Rockrider 900, którego test znajdziecie na blogu). Można też popatrzeć na inne modele z tą samą ramą, jaka korba została tam zainstalowana, można również poszukać w internecie relacji innych użytkowników tej ramy. Ewentualnie jeżeli macie podejrzenia, że jest tam mało miejsca – warto wybrać się do dobrze zaopatrzonego sklepu na przymiarkę.

Sposób mocowania tarczy

Tarczę do korby możemy przymocować na kilka sposobów. Warto przyjrzeć się dokładnie, jak jest w naszym przypadku, ponieważ zazwyczaj nie są one zamienne. Możemy wyróżnić cztery sposoby montażu:

Na cztery śruby rozstawione symetrycznie
Na cztery śruby rozstawione niesymetrycznie
Na pięć śrub
Mocowanie direct mount

Ale to nie wszystko. Oprócz sposobu montażu, istotną kwestią będzie rozstaw śrub lub typ mocowania bezpośredniego (Direct Mount).

Rozstaw śrub (BCD)

Jeżeli będziemy montować tarczę przykręcaną na śruby, bardzo ważny będzie ich rozstaw. W tym celu musimy ustalić BCD (skrót od bolt circle diameter), określany też czasem jako PCD (skrót od pitch circle diameter). Jest to średnica okręgu, który poprowadzony zostanie przez środek wszystkich otworów na śruby w tarczy.

W przypadku tarczy mocowanej na cztery symetrycznie rozstawione śruby, sprawa jest prosta. Wystarczy zmierzyć odległość pomiędzy dwiema dowolnymi śrubami, rozstawionymi po przekątnej. Możemy także skorzystać z drugiego sposobu, zwłaszcza gdy ramię korby przeszkadza nam w zmierzeniu tej odległości (i chcemy zrobić to bez zdejmowania tarczy z korby). W takim przypadku wystarczy zmierzyć odległość pomiędzy sąsiednimi otworami na korbie i sprawdzić BCD na tej liście:

45,3 mm -> BCD 64 mm
48,1 mm -> BCD 68 mm
56,6 mm -> BCD 80 mm
72,1 mm -> BCD 102 mm
73,5 mm -> BCD 104 mm
79,2 mm -> BCD 112 mm
84,9 mm -> BCD 120 mm
103,2 mm -> BCD 146 mm

Jeżeli śruby na tarczy są rozstawione asymetrycznie, wtedy również mierzymy odległość pomiędzy śrubami po przekątnej. Jednocześnie pamiętając o tym, że zakupiona tarcza również musi mieć asymetrycznie rozstawione śruby.

Co to jest BCD

W przypadku pięciu śrub, sprawa nie jest już tak prosta. Możemy „na oko” sprawdzić jaka będzie średnica okręgu, poprowadzonego przez wszystkie otwory na śruby, ale lepiej upewnić się w inny sposób. Można odrysować środki otworów na kartce papieru i przy pomocy cyrkla wyznaczyć okrąg. Ale jest jeszcze prostszy sposób, wystarczy zmierzyć odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą punktami, a następnie sprawdzić BCD na tej liście:

34,1 mm -> BCD 58 mm
43,5 mm -> BCD 74 mm
53,3 mm -> BCD 92 mm
55,4 mm -> BCD 94 mm
64,7 mm -> BCD 110 mm
76,4 mm -> BCD 130 mm
79,4 mm -> BCD 135 mm

Rodzaje mocowań Direct Mount

Niestety, w tej kategorii zębatek nie ma jednego, standardowego mocowania. Najlepiej sprawdzić w informacji o danej zębatce, czy jest kompatybilna z naszą korbą. W sklepach znajdziemy kilka różnych mocowań, pasujących do systemów:

  • SRAM BB30
  • SRAM GXP Road/CX
  • SRAM GXP MTB
  • SRAM GXP MTB Boost (przesunięta linia łańcucha)
  • Shimano Direct Mount
  • Cannondale HollowGram MTB (także w wersji AI z zębatką przesuniętą o 6 mm w prawo)
  • Cannondale HollowGram Road/CX (także w wersji AI)
  • E*Thirteen
  • Race Face
  • Race Face Boost (przesunięta linia łańcucha)
  • Specialized S-Works
  • Tune

I tych systemów mocowania jest jeszcze kilka innych. Nie wiem, które z nich są ze sobą kompatybilne (a może żadne nie są) – natomiast warto kupić taką tarczę, gdzie producent/sprzedawca deklaruje, że będzie ona w 100% pasować do naszej korby.

Liczba biegów na kasecie

Co ma liczba przełożeń na kasecie, do rodzaju tarczy na korbie? Chodzi o szerokość łańcucha. 5/6/7/8-rzędowe łańcuchy mają inną szerokość wewnętrzną, niż 9/10/11/12-rzędowe. Warto zwrócić uwagę, aby do 7/8-rzędowego napędu, nie włożyć tarczy, która jest przystosowana do węższego, 9-rzędowego łańcucha. Wielu niezależnych producentów podaje, że ich tarcze bez problemu radzą sobie z łańcuchami 9/10/11/12-rzędowymi. Niektórzy (np. Wolf Tooth) zalecają aby do kasety 9-rzędowej, założyć łańcuch 10-rzędowy, który lepiej poradzi sobie z pracą na tarczy.

Co to jest narrow wide

Narrow Wide

Tarcza z zębami narrow-wide powinna Was zainteresować, gdy kupujecie ją do napędu 1x. Zęby na takiej tarczy są naprzemiennie węższe i grubsze, dopasowując się swoimi kształtami do łańcucha, dzięki czemu przylega on dużo lepiej do zębatki i utrudnia jego spadanie.

Offset tarczy

Offset mówi nam o przesunięciu linii zębów (a co za tym idzie – linii łańcucha) od osi montażu tarczy. Taka odsunięta tarcza może nam się przydać w rowerze górskim, w przypadku standardu Boost tylnej piasty, która ma szerokość 148 mm, zamiast standardowych 135/142 mm. Możemy również użyć tarczy z offsetem, dedykowanej do przerabiania napędu dwurzędowego, na jednorzędowy. Wtedy zębatka ustawi się w miejscu, które wypada pomiędzy fabryczną dużą i małą tarczą, tak aby uzyskać jak najlepszą linię łańcucha.

Jeżeli nie ma informacji o offsecie tarczy (lub magicznego słowa Boost), to znaczy, że najpewniej wynosi on 0 milimetrów.

Tarcza stalowa czy aluminiowa?

W większości przypadków droższe tarcze wykonane są w całości z dobrych stopów aluminium. Ewentualnie z kompozytu połączonego ze stalą. Tańsze tarcze również bywają połączeniem tych dwóch materiałów, spotyka się także tańsze aluminium i oczywiście samą stal. Stalowe tarcze są cięższe ale za to wytrzymalsze od taniego aluminium. Droższe aluminiowe tarcze… cóż, ciężko jednoznacznie wyrokować czy są równie wytrzymałe co tania stal, ale często dla drogiego aluminium po prostu nie ma alternatywy (zwykle dotyczy to korb, które pojawiły się na rynku w przeciągu ostatnich kilku lat).

Jeżeli w przypadku Twojej korby, jest możliwość wybrania pomiędzy tarczą stalową, a aluminiową – to jeżeli nie zależy Ci na urywaniu gramów – wydaje mi się, że lepiej wybrać stalową zębatkę.

Czy warto wymienić tarcze w korbie?

Na koniec odeślę Cię do wpisu – czy opłaca się kupować części zamienne. Opisałem tam moje doświadczenia, z opłacalnością wymiany tarcz na korbie, gdzie okazało się, że lepiej jest kupić nową korbę (a starą sprzedać), niż wymieniać w niej tarcze. Oczywiście mój przykład nie zawsze da się powtórzyć i nie zawsze będzie miał on sens. Jednak pokazuje pewne mechanizmy rynkowe, które czasami w intrygujący sposób wpływają na ceny różnych produktów.

 

Pozostałe wpisy z serii o napędzie w rowerze:

  1. Kompatybilność napędów rowerowych
  2. Z iloma tarczami wybrać korbę
  3. Napęd z jedną tarczą z przodu dla zwykłego rowerzysty
  4. Jak dobrać tarczę do korby
  5. Jaką kasetę kupić
  6. Po co w rowerze 11 biegów
  7. Lekkie przełożenia w rowerze szosowym
  8. Czy opłaca się kupować części zamienne do roweru


Aby napisać komentarz pod wpisem, nie musisz się rejestrować! Wystarczy, że podasz swoją nazwę i e-mail oraz zaznaczysz ptaszkiem "Wolę pisać jako gość". Trzeba odhaczyć jeszcze dwa okienka od góry, gdzie zgadzacie się na przetwarzanie Waszych danych. Zapraszam do komentowania - odpisuję na wszystkie pytania, nawet w starych wpisach.