Jak wymienić kasetę lub wolnobieg w rowerze

Jeśli łańcuch zaczyna przeskakiwać po trybach, warto dobrze przyjrzeć się zębatkom – czy nie są nadmiernie zużyte. Jeśli zamiast spiczastych ząbków widzisz mocno wytarte „płetwy rekina”, to ewidentny znak, że czas wymienić kasetę/wolnobieg. A jak poznać czy w rowerze jest kaseta czy wolnobieg? I czym one się różnią? Zasadniczą różnicą jest montaż. Kasetę nakłada się na piastę, a następnie dokręca nakrętką. Wolnobieg zaś wkręca się na piastę. Jeśli masz 9 zębatek lub więcej, na 99,99% masz kasetę. Jeśli 6-7 zębatek najprawdopodobniej jest to wolnobieg. Jeśli 8 zębatek – może być różnie. Ale w każdym przypadku – najlepiej jest dobrze sprawdzić. Na zdjęciach poniżej pokażę Ci wolnobieg oraz kasetę.

Zapraszam Cię do obejrzenia tego poradnika w formie wideo. Będzie mi bardzo miło, jeżeli zasubskrybujesz mój kanał :)

Łańcuch podczas swojej pracy z czasem zaczyna się wyciągać. Przestrzenie między ogniwami robią się coraz większe, przez co łańcuch zaczyna coraz bardziej ścierać zęby w kasecie oraz korbie. Jeżeli będziesz wymieniać łańcuch odpowiednio wcześnie, kaseta/wolnobieg ma szansę na dłuższe życie. Jeżeli będziesz jeździć na wyciągniętym łańcuchu zbyt długo, razem z łańcuchem konieczna będzie też wymiana kasety. O zużyciu łańcucha i jak to sprawdzić przeczytasz w tym wpisie.

Są trzy szkoły obchodzenia się z napędem. Jedna mówi o tym, by sprawdzać wyciągnięcie łańcucha i gdy dojdzie ono do 0,75% należy wymienić go na nowy. W ten sposób zębatki będą wolniej się ścierać. Druga szkoła mówi o zakupie trzech łańcuchów i wymienianiu ich rotacyjnie co 300-400 kilometrów, zakładając za każdym razem najmniej wyciągnięty z danej trójki. Dzięki temu na jednej kasecie będzie przez dłuższy czas pracował porządny łańcuch, co powinno wydłużyć jej działanie. Trzecia szkoła natomiast mówi o tym, by jeździć na jednym łańcuchu i kasecie do momentu, gdy łańcuch wyciągnie się na tyle, że będzie już przeskakiwał i hałasował, a w kasecie zedrą się ząbki. Wtedy wymieniamy i kasetę i łańcuch (a czasami i zębatkę/zębatki w korbie).

Zużyte zębatki rowerowe

Ja zasadniczo polecam pierwszą metodę, jest mało absorbująca i całkiem wydajna. Na zdjęciu powyżej chciałem pokazać Ci dwie zębatki z kasety. Ta po lewej stronie jest używana, może jeszcze nie zakatowana na śmierć, ale najlepsze czasy ma już dawno za sobą. Teoretycznie przy odrobinie samozaparcia można ją reanimować pilnikiem. Po prawej stronie natomiast jest fabrycznie nowa zębatka. Jeśli chcesz się dokładnie przyjrzeć różnicom między nimi, kliknij na zdjęcie aby powiększyć. Widać wyraźnie, że w używanej zębatce zęby zostały zaostrzone, a ich górne krawędzie skróciły się. Wyciągnięty łańcuch pracował na niej jeszcze przyzwoicie, ale z nowym nie mogła się już dogadać.

Kaseta rowerowa CS-HG50

Na zdjęciu powyżej widzisz kasetę. Ma na samym końcu nakrętkę i wypustki do włożenia klucza. Do zdjęcia kasety będzie Ci potrzebny odpowiedni klucz do kasety (widoczny na zdjęciu poniżej) oraz bacik, czyli kawałek łańcucha przymocowanego do rączki, służący do przytrzymania kasety. Bacik można zrobić samemu ze starego łańcucha. Ja kiedyś odkręciłem kasetę bez bacika, mocując kasetę żyłką do szprych – ale tego sposobu zdecydowanie nie polecam, ponieważ bardzo obciąża szprychy.

Jak odkręcić kasetę w rowerze

Klucz do kaset

Jak odkręcić zębatki w rowerze

Tak wygląda „bacik”

Mając przygotowane wszystkie narzędzia, przytrzymaj bacikiem tryby kasety (najlepiej złapać co najmniej trzeci od dołu), włóż klucz do nakrętki kasety i przy pomocy płaskiego klucza zacznij odkręcać nakrętkę (przeciwnie do ruchu wskazówek zegara). Gdy nakrętka zejdzie – ręką zsuń tryby z piasty. Kaseta może tworzyć jedną, nierozbieralną całość, ale także może być w kilku częściach – tak, że będzie można wymienić tylko jedną, czy dwie najbardziej zużyte zębatki na nowe.

Odkręcanie kasety

Jak zdjąć zębatkę w rowerze

Zakładając kasetę, przede wszystkim przeczyść piastę oraz samą kasetę, jeśli montujesz tę samą. Zwróć też uwagę na prawidłowy montaż. Zazwyczaj każda zębatka ma jeden z wypustów montażowych szerszy lub węższy od pozostałych. Pomogą Ci one w poprawnym założeniu trybów. Na końcu załóż nakrętkę i używając klucza, dobrze go dokręć. Bacik nie będzie na tym etapie koniecznie potrzebny, ale możesz mimo wszystko przytrzymać nim kasetę, by nie narażać jej na niepotrzebne obciążenie.

wolnobieg-shimano

Na zdjęciu powyżej widzisz wolnobieg. Nie ma on nakrętki, którą można zdjąć, odkręca się go w całości. W jego przypadku będzie trochę łatwiej. Bardzo często wystarczy pokazany na zdjęciu wyżej klucz do kaset. Ale dużo zależy od samego klucza. Najlepiej jednak kupić specjalny klucz do wolnobiegów, który wygląda bardzo podobnie (jest trochę dłuższy). Wtedy będzie 100% pewności, że będzie pasował. Bacik nie jest potrzebny. Wystarczy włożyć klucz i przeciwnie do ruchu wskazówek zegara – odkręcić. Jeśli będzie to opornie szło, warto użyć imadła. Włóż klucz do imadła, nałóż na niego koło i zacznij odkręcać. Powinno pójść dużo łatwiej.

Montaż wolnobiegu jest równie prosty. Przed montażem oczywiście wyczyść piastę oraz sam wolnobieg, a następnie nakręć go zgodnie z ruchem wskazówek zegara na piastę. Pilnuj by wkręcał się równo. Następnie dokręć go przy pomocy klucza. Nie musisz robić tego na siłę, wolnobieg ma tą ciekawą „funkcję”, że dokręca się sam. Wystarczy założyć koło do roweru i przejechać się kawałek spokojnym tempem. Wolnobieg sam się dokręci z odpowiednią siłą.

  • Anonymous

    Dobry klucz to skręcania wolnobiegu musi być długi (duża dźwignia), imadło też jest dobre do odkręcania ale musi być masywne a stół(warsztatowy) do którego jest zamontowane przymocowany do podłoża -inaczej będzie się kręcił razem z kołem. R.

  • Czym innym jest klucz do kaset, a czym innym do wolnobiegów. Kiedyś próbowałem odkręcić wolnobieg kluczem do kaset, niestety bez skutku. Żeby odkręcić wolnobieg trzeba użyć klucza do wolnobiegów, który jest podobny do klucza do kaset.

  • Mi się kiedyś udało odkręcić takim kluczem i wolnobieg i kasetę. Może faktycznie to kwestia klucza, bo dostępne są różne. Na niektórych sprzedający piszą, że są uniwersalne.

    Ale dzięki za zwrócenie uwagi.

  • Być może to kwestia klucza, ale też być może marki wolnobiegu czy kasety. Ja mam wolnobieg Shimano.

  • mahonej

    Witam Panie Łukaszu!
    Wymieniłem wolnobieg w serwisie decathlona, po wymianie stwierdziłem że „faluje” zębatki nie kręcą się w jednej linii tylko lekko odchylają sie podczas kręcenia na lewo i prawo patrząc z góry na koło. Moje pytanie jest takie czy to normalne po wymianie czy coś „popsuli” serwisanci? oryginalnie był założony wolnobieg „no name” obecnie jest shimano – wymiana także łańcucha

  • Hej, z tego co wiem „falowanie” wolnobiegu to naturalny objaw, często spowodowany nie tyle przez sam wolnobieg, ale przez piastę.

    Jeśli nie przeszkadza Ci to w jeździe, a przełożenia wskakują płynnie, to się tym nie przejmuj.

  • geniush

    Czy bacik jest niezbędny do zdjęcia kasety? Nie da się jej przytrzymać ręką?

    • Ręką na pewno nie da się jej przytrzymać. Potrzebna jest spora siła do jej odkręcenia i nie ma szans, żeby ręką ją utrzymać.

      Możesz użyć kawałka starego łańcucha przybitego gwoździem do deseczki.

  • 1eager

    witam mam problem z rowerem, mianowicie gdy pedałuje kolo się nie obraca. i teraz jak chce to naprawić to nie wiem jaką część kupić czy całe koło czy tylko pewną część w rowerze górskim

    • Hej, coś musiało strzelić w bębenku od piasty. Jeżeli chcesz naprawiać, to wybrałbym się do serwisu rowerowego.

      • 1eager

        ale to jak by wymieniali to całe koło z zębatką czy co? :)

        • Są dwie opcje: albo wymieniasz całe koło, ale bez zębatki. Albo rozplata się koło, wyjmuje starą piastę i zaplata koło z nową.

          Co się bardziej opłaca, to już kwestia kalkulacji. Im lepsze koło, tym oczywiście bardziej opłaca się wymienić samą piastę.

          • Marcin

            Jest jeszcze opcja, że kolega ma wolnobieg i wówczas wystarczy wymienić tylko jego (raczej się nie naprawia bębenków w wolnobiegach) :)

            • 1eager

              aha to dziękuję za poradę, na pewno się przyda :)

            • O tym zapomniałem :) Ale to już na serwisie zobaczą :)

  • Janek

    A co jeśli mam wolnobieg to mogę założyć kasetę ? czy muszę zmienić także piastę w rowerze? bo nigdzie nie da się już kupić wolnobiegu 11-28. pozdrawiam

    • Nie da się założyć kasety na piastę przystosowaną do wolnobiegu. Musiałbyś wymienić piastę lub całe koło.

  • Pazdzioch

    Witam, mam pytanko, mam do wymiany tylne koło ( popękana obrecz przy nyplach ) dostałem od kolegi obrecz do lekkiego centrowania, ale na niej jest założona 8 rzędowa kaseta, a umnie jest 7 rzędowa. Pytanie moje brzmi czy na jego piaste ( bębenek ) wejdzie moja kaseta 7 ? czy piaste też dobiera sie do ilości rzędów kasety ? i będe zmuszony oddac koło to przeplatania na moja piaste ?
    Pozdrawiam

    • Powinno się dać założyć taką kasetę, ale będzie potrzebna specjalna redukcja. Wpisz w Google hasło „redukcja kasety z 8 na 7”. Jeszcze kwestia czy przypadkiem nie masz w rowerze wolnobiegu. Jeżeli masz wolnobieg, a piasta kolegi jest pod kasetę, to niestety zamiany nie zrobisz. I wtedy lepiej byłoby wymienić manetkę.

  • przemas

    Dwa pytanka: :)

    1. Kasetę i bębenek na której jest osadzony można czyścić spokojnie naftą czy czymś innym?
    2. Czy piastę/bębenek mam lekko „nasmarować” przed włożeniem na niego wyczyszczonej kasety? Posiadam smar Ceramic Grease firmy Finish Line.

    • 1. Kasetę śmiało możesz czyścić naftą, benzyną ekstrakcyjną czy odtłuszczaczem cytrynowym. Bębenek można przetrzeć, ale na pewno nie moczyć go czy zalewać odtłuszczaczami.

      2. Według mnie nie ma potrzeby nakładania smaru w to miejsce.

  • The Tree of Truth

    Czy jeżeli jeżdżę rowerem rekreacyjnie, to powiniem taką operację robić częściej niż raz w sezonie, na jego zakończenie?

    • Napęd należy wyczyścić wtedy, gdy będzie tego po prostu wymagał. Nie jestem purystą, który kazałby Ci czyścić napęd po każdej jeździe (bo są tacy, którzy to zalecają). Ale warto czasem zerknąć na łańcuch czy nie jest już mocno oblepiony brudem. Jeżeli jest, to zdecydowanie warto go wyczyścić, a przy okazji przetrzeć zębatki na korbie i kasecie.
      Sam łańcuch smaruje się oczywiście częściej, ale też raczej na ufajdany łańcuch nie ma sensu nanosić oliwki.

  • tojadek

    Zaglądam tu coraz częściej, bo informacje, jakie podajesz – a głównie sposób ich przekazania – bardzo pomagają mnie-amatorowi, zrozumieć, czym co się je. Mam Krossa Evado 4, wg specyfikacji producenta w tylnym kole jest zamontowana kaseta Shimano Acera CS-HG41-8 11-32T. Przejechałem na nim w sumie coś ponad 3 tys. km i mam uwagi do pracy napędu. Przyjrzałem się uważnie zębom, sprawdziłem łańcuch i jesli dobrze interpretuję to, co widzę (bazując na informacjach z Twoich wpisów), to zdecydowanie kwalifikuje się to-to do wymiany.
    I tu konkretne pytanie – czy radzisz wymienić na ten sam model, który był w oryginale, czy przy okazji tej inwestycji pójść w kierunku jakiejś zmiany modelu/producenta? Chodzi mi głównie o trwałość, jeżdżę amatorsko, nie katuję sprzętu, to głównie krótkie wycieczki rzędu 20-30 km. Dołączam fotki mojej kasety, rzucisz okiem? https://uploads.disquscdn.com/images/99027b4632673769854944bcd13bbba9d8f72d3c8ee10d2890c1b6b6449bbb2b.jpg https://uploads.disquscdn.com/images/9f4a8a457e1fb1a4845b6776554cf7cf59e28c0d4adece571be11bda572ff8a9.jpg

    • Hej, faktycznie widać na kasecie, że niektóre ząbki są powycierane. Ale hmmm… ja bym zrobił tak, że kupiłbym kasetę + łańcuch, ale na początek wymienił tylko łańcuch i zobaczył co ta stara kaseta na to. Może go przyjmie i jeszcze na niej pojeździsz (a tą co kupiłeś będziesz miał na zaś). A jak będzie słabo, to wymienisz kasetę od razu.

      Dodatkowo polecam Ci zakup przymiaru do łańcucha, znajdziesz go w Google za 10 złotych. Bardzo przydatny przyrząd do sprawdzenia czy łańcuch się nie wyciągnął. I jeżeli będziesz na czas wymieniał łańcuch, zanim jego wyciągnięcie nie przekroczy 1%, to kaseta pożyje jeszcze dłużej.

      Co do tego, że łańcuch CN-HG71 wytrzymuje dłużej niż tańsze łańcuchy, jak najbardziej się zgadzam. Widzę to po rowerze mojej dziewczyny i po tym, co miała kiedyś, a co ma teraz (właśnie HG71).

      • tojadek

        Łańcuch jest wyciągniety, co do tego nie mam żadnych wątpliwości, choć mierzyłem go prymitywną metodą pomiaru długosci od ogniwa do ogniwa. Na 20 ogniw zamiast 254 mm ma 258. Róznica zbyt wyraźna, by można ją uznać za błąd pomiaru. Tak, zamierzam razem z zestawem kupić sobie od razu przymiar i imadełko do rozpinania/spinania łańcuchów. Bacik zamierzam złożyć z resztek tego starego po zdjęciu z roweru ;) Coś tam mechanicznie umiem przeszlifować z kawałka blachy stalowej, chyba dam radę, to nie Mechanika Bardzo Precyzyjna. Siła razy ramię, czyli jakieś 25-30 cm rączka i wystarczy.

  • Dominik

    Witam,
    na wstępie dziękuję za ogrom informacji jakie zamieściłeś na swoim blogu. Zainspirowało mnie to do naprawy starego Bianchi Spillo Giallo dla mojej pani. Uprzedzam, że jestem tylko amatorem. Nasunęło mi się pytanie jako, że jestem na etapie tylnego koła – jest tam wolnobieg 3 rzędowy. Czy jest możliwość włożenia zamiennie np. 5-o lub 7-o rzędowego? Jeśli tak to czy adekwatnie do tego muszę jeszcze wymienić inne elementy np. przerzutki, manetki? Nadmienię, że rower będzie wykorzystywany nie tylko na miasto ale i turystycznie.

    • Hej, przyznam Ci się szczerze, że nie siedzę za bardzo w temacie starszych rowerów. Trzyrzędowego wolnobiegu nigdy na oczy nie widziałem :)

      Czy na taką piastę da się założyć wolnobieg o większej liczbie przełożeń – nie wiem. Warto byłoby podjechać do serwisu i podpytać. Co do manetki, to jeżeli jest indeksowana (klika się przy każdej zmianie biegu), to nie obsłuży większej liczby biegów. Natomiast jeżeli to jest wajcha, która pracuje bez oporu, to jest szansa, że obsłuży więcej biegów, choć nie wiem czy 7 to nie będzie za dużo.

      Cóż, najlepiej byłoby skontaktować się z serwisantem, który siedzi w tym temacie i będzie mógł to na żywo obejrzeć i się wypowiedzieć.

  • Piotr

    Witam
    Na wstępie przepraszam ale jestem totalnym laikiem :) i nawet nie wiem czy mam wolno bieg czy kasetę . To będę ustalał jutro na podstawie tego co tutaj wyczytałem. Ale do rzeczy. Wczoraj przy podjeździe pod górkę , nagle bez żadnego stuknięcia straciłem moc. Koło zębate jednego biegu się kręci a rower stoi. Drugie koło od największego ( Dwójka) inne działają prawidłowo , tylko to jedno luźne. Czy to usterka naprawialna czy trzeba cały mechanizm wymienić ( wolnobieg/kasetę – co mam będę wiedział jutro ) ? Z góry dziękuje za poradę. Pozdrawiam